Hamaney'in ölümü sonrasında yanıt bekleyen üç soru

ABD ve İsrail'in cumartesi sabah saatlerinde başlattığı ortak operasyonda İran Genelkurmay Başkanı Abdurrahim Musevi ve Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Muhammed Pakpur gibi önemli isimlerle birlikte ülkenin lideri Ayetullah Ali Hamaney de yaşamını yitirdi.

Dünyada bir numaralı gündem maddesi olan bu haber, pek çok önemli soruyu da beraberinde getirdi.

CNN'de Stephen Collinson imzasını taşıyan "İran'ın yüce liderinin ölümü ne anlama geliyor?" başlıklı analizde de İran operasyonunun hem Ortadoğu hem de ABD için büyük önem taşıdığı vurgulandı.

Hamaney'in ölümünün ardından konuşulan sorular şöyle sıralandı:

İran yönetiminin geleceği ne olacak?

Donald Trump operasyonun başlamasının ardından yaptığı ilk açıklamada İran halkına seslenerek şu ifadeleri kullandı:

Hükümetinizin kontrolünü ele geçirin. Muhtemelen nesiller boyunca tek şansınız bu olacak. Uzun yıllar boyunca Amerika'dan yardım isteseniz de asla alamadınız. Hiçbir başkan benim bu yaptığımı yapmak istemedi. Şimdi istediğinizi veren bir başkan var. Haydi o zaman buna nasıl tepki vereceğinizi görelim.

Rejim karşıtlarının ekonomik durum ve siyasi çalkantıdan da istifade ederek başarı kazanması muhtemel.

Ancak pek çok uzman, aylardır gösterilerini sürdüren muhaliflerin rejimi devirmesinin çok zor olduğunu vurguluyor.

Rejim devrilse dahi İran'ın tıpkı Saddam Hüseyin sonrasındaki Irak gibi uzun yıllar boyunca kaosa mahkum kalabileceği uyarısı yapılıyor.

Tahran yönetimi, Ortadoğu'yu ateşe verir mi?

ABD ve İsrail operasyonunun ardından İran, Ortadoğu'daki pek çok ülkenin topraklarındaki Amerikan hedeflerine saldırdı.

Tahran yönetiminin füze ve drone'larının düştüğü ülkeler arasında İsrail'in yanı sıra Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt, Katar, Ürdün ve Suudi Arabistan da var.

Riyad yönetimi misilleme hakkını saklı tuttuğunu belirterek Ortadoğu'daki rakibine gözdağı verdi.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres gibi pek çok yetkili, İran'a askeri müdahalenin dünyanın en istikrarsız bölgesinde kimsenin kontrol edemeyeceği olaylar zincirini tetikleme riski taşıdığı uyarısında bulunuyor.

Ancak CNN'in analizinde İran'ın saldırılarının fazla etkili olmadığı bildirildi ve "Bu kabiliyetlerinin zayıfladığını mı, ellerindeki diğer seçenekleri henüz kullanmadıklarını mı gösteriyor?" diye soruldu.

Barış vaat eden Trump niye savaş açtı?

ABD'nin Irak ve Afganistan işgallerinden ders çıkaran Donald Trump, ülkesini çatışmalardan uzak tutacağını defalarca söylese de önce İran'a karşı hem geçen yaz hem de şimdi operasyon emri verdi

Bu durum, kendi tabanından da tepki görmesine yol açıyor.

Hukuki zemini tartışmalı olan bu kararın ABD'nin Ortadoğu'daki müttefiklerinin ve üslerinin İran füzeleri tarafından hedef alınmasıyla sonuçlandığı vurgulanıyor.

Trump'ın eski müttefiklerinden Cumhuriyetçi Partili Marjorie Taylor Greene, X hesabından yaptığı paylaşımda İran operasyonuna Trump'ın "Önce Amerika" sloganına işaret ederek tepki gösterdi:

Bu hep bir yalandan ibaretti, hep En Son Amerika'ydı. Ancak bu sefer en kötü ihaneti yaşadığımızı hissediyoruz çünkü bunu gerçekleştiren kişi ve yönetimin farklı olduğuna inanmıştık.

Demokrat Partili Senatör Jack Reed de İran'da büyük bir değişim gerçekleştirerek dünya tarihinde derin bir iz bırakmak isteyen 79 yaşındaki Trump'a tepkili:

Amerikan halkının açık isteklerine karşı gelen Başkan Trump ulusumuzu İran'la büyük bir savaşa soktu.

BBC'nin Washington muhabiri Daniel Bush ise Trump'ın bugüne kadarki en büyük kumarını İran'da oynamış olabileceğini söylüyor.

Birleşik Krallık'ın kamu yayıncısında yayımlanan analizde, İran'ın nükleer programını devre dışı bırakması ve Tahran yönetimini devirmesi halinde Trump'ın imajını ciddi şekilde parlatacağı vurgulanıyor.

Ancak operasyonun başarısızlıkla sonuçlanması ya da Ortadoğu'daki kaosun artması durumunda ABD'de kasımda yapılacak ara seçimler öncesinde anketlerde Trump'ın puanlarının düşeceğine de işaret ediliyor.

Independent Türkçe, CNN, BBC, Reuters